Λαχνίσματα - Κορωνίσματα - Κληρωσιές - δειξίματα - βγαλσίματα

Για την εκτέλεση των παιγνιδιών, κυρίως των ομαδικών, είναι αναγκαίος ο διαχωρισμός των παιδιών σε ομάδες ισάριθμες και κατά το δυνατόν ισότιμες. Για την αποφυγή προστριβών και παρεξηγήσεων, επινοήθηκαν συνοπτικές και ευχάριστες διαδικασίες τα λεγόμενα κορωνίσματα, λαχνίσματα, δειξίματα, βγαλσίματα, κληρωσιές, οι οποίες δίνουν λύση σε προβλήματα της μορφής: ποιος θα αρχίσει πρώτος, ποιος θα τα φυλάει, ποιος θα κάνει μάννα κλ.π.

Τα κορωνίσματα γίνονται συνήθως μεταξύ των αρχηγών των δύο ομάδων και εκείνος που θα ευνοηθεί έχει την προτεραιότητα. Γίνονται επίσης και μεταξύ δύο παιχτών, αν για την εκτέλεση του παιχνιδιού είναι δύο παίχτες οπότε αυτοί είναι οι αρχηγοί.

Κορωνίσματα

Η λέξη κορωνίσματα προέρχεται από το ουσιαστικό «κορώνα» που υποδηλώνει τη μία όψη ενός νομίσματος στην οποία υπήρχε ανάγλυφη η μορφή του βασιλιά. Τα νομίσματα της παλιάς εποχής, στη μια πλευρά τους εμφάνιζαν την ανάγλυφη μορφή του εκάστοτε βασιλιά και επειδή ο βασιλιάς φορούσε κορώνα, για το λόγο αυτό η πλευρά αυτή του νομίσματος λεγόταν «κορώνα», εν αντιθέσει προς την άλλη πλευρά του νομίσματος, που περιείχε γράμματα που φανέρωναν την αξία του νομίσματος, η οποία όψη λεγόταν «γράμματα».

Λαχνίσματα

Η λέξη λαχνίσματα ή και λαγχανίσματα ή και κληρωσιές προέρχεται από το ουσιαστικό «λαχνός» η πρώτη ή από το ρήμα «λαγχάνω» η δεύτερη λέξη. Τα Λαχνίσματα, είναι παιδικά κυρίως τραγούδια που λέγονται πριν την έναρξη των ομαδικών παιχνιδιών, προκειμένου να καθορισθεί με κλήρο είτε ο πρώτος, είτε ο τελευταίος, από τον οποίο θα αρχίσει το παιγνίδι. Συνήθως τον κλήρο αποτελεί η τελευταία συλλαβή των τραγουδιών αυτών. Στα τραγούδια αυτά μπορεί να υπάρχουν και ερωτοαποκρίσεις, οπότε από τις συλλαβές αυτών καθίσταται πιο δύσκολο να βρεθεί έκτων προτέρων σε ποιόν θα τύχει η τελευταία συλλαβή.
Μετά το πρωταρχικό ερώτημα «Να τα βγάλουμε;» ή «να τα δείξουμε;» κάποιο παιδί, συνήθως αυτό που έκανε την ερώτηση, κάνει τη «μάνα» και αφού όλα τα υπόλοιπα παιδιά (από δύο και πάνω) αποδέχονται την πρόσκληση, κάνουν κύκλο και η μάνα αρχίζει το τραγούδι (λαγχάνισμα). Χαρακτηριστικό αυτών των τραγουδιών είναι ότι πολλές φορές ξεκινάνε με την αρχική λέξη «μπουφ».
Τα λαχνίσματα είναι πολύ διαδεδομένα όχι μόνο στις πόλεις αλλά και στην ελληνική ύπαιθρο και τα σημαντικότερα αυτών λέγονται πανελλαδικά. Πολλά από αυτά είναι ακατανόητα, πλην όμως ακούγονται θαυμάσια από τα παιδιά που τα διαδίδουν στα μικρότερα.
Τα λαχνίσματα απαγγέλλονται συλλαβιστά, ώστε σε κάθε συλλαβή να αντιστοιχίζεται καθαρά ένα παιδί (ένα προς ένα αντιστοιχία).

Πρέπει δε να ειπωθεί, ότι αν και τα λαχνίσματα είναι μέρος της προφορικής παράδοσης, στον κόσμο των παιδιών, οι λέξεις λαχνίσματα, λαγχανίσματα και κληρωσιές, αυτές καθαυτές, δεν είναι μέρος της προφορικής αυτής παράδοσης και είναι σχεδόν άγνωστες στα παιδιά. Τα περισσότερα λεξικά/εγκυκλοπαίδειες αναφέρουν το ρήμα λαγχάνω, αλλά δεν περιέχουν τα λαγχανίσματα ούτε τα λαχνίσματα, ούτε τις κληρωσιές. Κατά τη συγγραφή του πονήματος αυτού, οι λέξεις λαγχανίσματα και κληρωσιές δεν εμφανίζονταν ούτε μια φορά στο σύνολο των κειμένων που βρίσκεται αναρτημένο σε ελληνική γλώσσα στο διαδίκτυο, όταν ερευνήθηκε με τη βοήθεια των πιο γνωστών μηχανών αναζήτησης, ενώ η λέξη λαχνίσματα βρέθηκε σε χρήση περιορισμένη (περίπου 300 αναφορές). Πιθανολογείται λοιπόν ότι οι όροι αυτοί είναι λόγιοι και πιθανότατα νεοπαγείς (νεολογισμοί), δημιουργημένοι από φιλολόγους κατά το δεύτερο μισό του εικοστού αιώνα. Παρόμοια ποιηματάκια, συνήθως με έννοια, αλλά και ακατανόητα, όπως και στα ελληνικά υπάρχουν και σε πολλές ευρωπαϊκές γλώσσες. Είναι μια ένδειξη της παγκόσμιας γλώσσας των παιχνιδιών των παιδιών;

Τα συνηθέστερα λαχνίσματα - κορωνίσματα ήταν :

Κορώνα - γράμματα, Ήλιος - βροχή ή Χειμώνας - καλοκαίρι, Μετά Πόδια, Με Πήδημα, Με απαγγελία λέξεων που κάνουν ρυθμό, με κρύψιμο μικρού αντικειμένου, συνήθως πέτρας, κοντό - μακρύ, κ.α.


περισσότερα περί παιγνιδιών
στο βιβλίο - Λεύκωμα του Γιώργου Σαγώνα
- ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΑ ΠΑΙΓΝΙΔΙΑ -